15 jaar na Pukkelpopstorm: zo wapenen festivals zich tegen extremer weer

In dit artikel:

Vijftien jaar na de dodelijke Pukkelpopstorm van 18 augustus 2011 heeft de Belgische festivalssector de veiligheidsaanpak aanzienlijk aangescherpt. Bij die ramp in Kiewit, Hasselt, kwamen vijf mensen om het leven en raakten meer dan 140 anderen gewond toen valwinden tot 170 km/u over het terrein trokken. Het festival werd daarop stilgelegd.

Sindsdien werken festivals met veiligheidscellen waarin onder meer brandweer, politie, medische diensten, gemeentebesturen, logistieke medewerkers en organisatoren permanent samenwerken. Bij zwaar weer kunnen zones worden ontruimd, activiteiten worden onderbroken of podia en tenten tijdelijk gesloten. Dat gebeurde deze zomer onder meer bij Couleur Café, Werchter Boutique en Paradise City, waar organisatoren naderend onweer zagen aankomen.

Toch bestaan in België geen volledig uniforme veiligheidsvoorschriften voor tijdelijke festivalinfrastructuur. Organisatoren moeten rekening houden met federale en gewestelijke regels, gemeentelijke vergunningen en brandweeradviezen. De Event Confederation pleit daarom voor een duidelijk federaal veiligheidskader voor evenementen. Volgens Christine Merckx is de sector de voorbije tien jaar sterk geprofessionaliseerd, waarbij grote festivals als Graspop, Werchter, Tomorrowland en Pukkelpop voortrekkers zijn geworden.

Grote tenten, podia en overkappingen worden vooraf door ingenieurs berekend op windbelasting. Voor de opening en tijdens het festival volgen controles op onder meer verankering, stabiliteit, kabels, zeilen, nooduitgangen en de bevestiging van licht- en geluidsinstallaties. De brandweer inspecteert de constructies en Pukkelpop laat daarnaast een gespecialiseerd extern studiebureau de windbestendigheid controleren.

Ook de weerswaarneming is uitgebreid. Veel festivals zetten meteorologen ter plaatse in. Zij volgen via radar- en satellietbeelden buien, onweer, windstoten, hitte en uv-straling en geven die informatie door aan de centrale commandopost. Met zogenoemde nowcasting kunnen ze bovendien helpen bij crowdmanagement, bijvoorbeeld wanneer bezoekers bij een bui massaal onder een luifel schuilen en extra nooduitgangen moeten worden geopend.

Na Pukkelpop verschoof de aandacht van zware regen naar vooral windstoten en valwinden, omdat die de grootste schade veroorzaakten. Organisatoren hanteren inmiddels duidelijke, voorzichtige windlimieten. Delen van een gemiddeld festivalterrein worden vaak al afgesloten bij windstoten van 75 tot 80 km/u, hoewel constructies theoretisch hogere snelheden aankunnen. Ook voor extreme hitte bestaan inmiddels hitteplannen.

De communicatie in noodsituaties is verbeterd. Na de storm van 2011 raakte het mobiele netwerk overbelast, maar tegenwoordig wordt op grote festivals standaard extra capaciteit voorzien. Voor Pukkelpop komen er zeven extra mobiele installaties; bij bezoekersaantallen vanaf ongeveer 10.000 is zo’n uitbreiding doorgaans nodig. Daarnaast gebruiken festivals grote schermen, omroepinstallaties, websites, apps, sociale media en het nationale BE-Alert-systeem om bezoekers en omwonenden te waarschuwen.

Verder zijn evacuatieplannen en crowdmanagement verfijnd. Festivals oefenen noodscenario’s met alle betrokken diensten en moeten zorgen voor voldoende, brede nooduitgangen en een haalbare evacuatieprocedure. Een grote massa verplaatsen kan echter zelf risico’s en paniek veroorzaken, benadrukt weerman Ruben Weytjens. Volgens hem blijft een nulrisico onmogelijk. De uitdaging is daarom om gevaren zo vroeg mogelijk te herkennen en snel, gecontroleerd en gepast te handelen.