In A Possibility (Holland Festival) speelt Germaine Kruip met de verwachtingen van de toeschouwer: 'Theater is de kunst van verschijnen en verdwijnen'

In dit artikel:

Kunstenaar Germaine Kruip onderzoekt in A Possibility hoe we waarnemen door theater, licht en geluid te laten verschuiven van achtergrond naar hoofdrol. De voorstelling, die tijdens het Holland Festival drie avonden in de grote zaal van ITA in Amsterdam speelt, begint met vrijwel totale duisternis; telefoons worden in zwarte zakjes opgeborgen en het publiek wordt geconfronteerd met een lege ruimte waarin elke toeschouwer zijn eigen gedachten en verwachtingen projecteert. Die afwezigheid is juist het uitgangspunt: stilte, wachten en minimale beweging krijgen gewicht en vormen zo een uitnodiging om naar je eigen innerlijke monoloog te luisteren.

Kruip — van oorsprong scenograaf, later ook actief in beeldende kunst en architectuur — legt de focus op wat meestal onzichtbaar blijft: de technische en architectonische structuren van het theater. Door het achterdoek weg te nemen en lichtzuilen, trekkenwanden en andere theatermachinerie zichtbaar te maken, verandert de ruimte zelf in een personage. Een omgekeerde spot (een negatief van een lichtvlek) en een scène die zij Phantom noemt, verschuiven de blik van voorstelling naar ruimte, en nodigen uit tot contemplatie over hoe sterk die eerste ‘aanzet’ onze ervaring kleurt.

Na een langzaam, meditatief eerste deel betreedt uiteindelijk een mens de ruimte — niet als acteur die iets uitbeeldt, maar als muzikant die geluiden vertaalt. Vier percussionisten bespelen massieve buizen van een speciale koperlegering, gemaakt door instrumentenmaker Thein Brass; de staven zijn met vuur en water gestemd en dragen nog zichtbare sporen van hamerslagen. Aanvankelijk klinken deze instrumenten akoestisch, later worden ze elektrisch versterkt en door microfoons door de zaal gestuurd. De bewegende buizen en hun klankwolken – het door Kruip benoemde Sonic Painting – zijn volledig afhankelijk van de locatie: muren, hoeken en trekkenwanden kleuren en resoneren het geluid anders, zodat het werk telkens opnieuw ontstaat in relatie tot de plek.

De voorstelling werkt traag en vraagt overgave: veel toeschouwers ervaren in het begin weerstand, maar wie blijft, kan een collectieve, rituele concentratie meemaken die in het dagelijks leven zelden voorkomt. Kruip ziet A Possibility als een reeks ‘lenzen’ die telkens een andere manier van kijken afdwingen en reflectie op perceptie opwekken. Omdat vrijwel alle conventionele afleiding wordt weggenomen, ontstaat er een gedeelde, contemplatieve ervaring — een experiment dat volgens haar juist mooi is omdat het niet gemakkelijk te vergelijken is met elders.

A Possibility bouwt voort op een soortgelijk werk uit 2016 (A Possibility of an Abstraction) maar zoekt naar een minder geduide, ruimere openheid: niet het vertellen van één verhaal, maar het scheppen van condities waarin het publiek zelf tot verteller wordt. De combinatie van verduistering, de onthulling van theatermechanica en de fysieke, ruimtelijke behandeling van geluid maakt het tot een locatiegebonden, zintuiglijke oefening in waarneming en gezamenlijk ervaren.